propozycja reklamy aktulnosci
Dzisiaj mamy: 21.08.2019 r. godz: 18:05 233 dzień roku, imienieny: Joanny i Franciszki

Kalendarium

więcej wydarzeń

Historia

Strona główna » Mapka » Gilowice » Historia

Badacz zajmujący się toponomastyką Śląska twierdzi, iż nazwa wioski pochodzi od mężczyzny – Gila, który żył tutaj prawdopodobnie w 1567 roku. Jego teorię nie jest jednak wiarygodna. We wskazanym przez badacza miejscu w XVI w. było niezamieszkałe pustkowie, więc nie mógł tu żyć wtedy Gil. Po drugie wiemy, że Gilowice istniały już przed rokiem 1567. Już w roku 1440 odnotowano je jako „Gylowicz”. Nazwa wioski zmieniała się wiele razy. Występowała także w liczbie pojedynczej, tj. „Gilowiec”. W XVII wieku nazwa ta została zgermanizowana na „Gilowitz”, a później na „Gillowitz”. Nazwa ta występowała w dokumentach urzędowych do roku 1921 i w czasie okupacji hitlerowskiej.

Herb Gilowic przedstawia psa, zagradzającego wilkowi drogę do osady. Z tego można wywnioskować, że wilki musiały atakować tutejszych mieszkańców i ich dobytek jeszcze w końcu XVIII wieku. Gilowicki herb posiada następujące barwy: tło, czyli niebo jest niebieskie, ziemia powinna być czarna, a zwierzęta – pies i wilk – złote lub żółte.

Gilowicki krzyż przydrożny ozdobiony jest płaskorzeźbami przedstawiającymi świętych. Jedna postać to zapewne Matka Boska, która posiada uśmiechnięte rysy twarzy. Drugą postacią prawdopodobnie jest św. Mikołaj, na co wskazują jego atrybuty – księga i pastorał. Boża Męka stoi na skrzyżowaniu dróg do Miedźnej, Woli, Góry i Międzyrzecza. Na krzyżu widnieje napis: „Fundowała Gmina Gilowice 1858 r.” Krzyże takie najczęściej budowane były z wdzięczności za nieoczekiwaną łaskę, pomoc w potrzebie, uchronienie od głodu lub innej klęski. Gilowicki krzyż zapewne zbudowali mieszkańcy wioski chcący podziękować za ocalenie ich od śmierci podczas szalejącej na tych ziemiach w latach 1844 – 1848 zarazy.

Innym godnym obejrzenia zabytkiem Gilowic jest kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej Królowej Polski znajdująca się na ulicy Dębowej, zbudowanej z cegły w otoczeniu dębów na niewielkim placu. Na wschodniej ścianie kaplicy istnieje zachowany do dziś napis „Erbaut 1913 Jakob Wygrabek”. Informuje on kto i kiedy ufundował kaplicę.

W czasie I Wojny Światowej Gilowice, jak i cała ziemia pszczyńska leżały na terenie Niemiec a w cesarskiej armii niemieckiej służyło około 30 Gilowiczan, którzy walczyli we Francji i w Rosji. Nie wiadomo dzisiaj dokładnie ilu mieszkańców Gilowic wtedy zginęło, ale znamy kilku z nich: Ludwik Karbowy, Tomasz Krasoń, Antoni Siuta, Augustyn Kuszek, Klemens Siuta.

Kilkunastu mieszkańców Gilowic w roku 1919 przyłączyło się do Polskiej Organizacji Wojskowej. W kolejnych latach należeli oni do czwartej kompanii powstańczej, której dowódcą był Ludwik Golus z Miedźnej. W każdej akcji przeprowadzanej przez czwartą kompanię brali udział nasi powstańcy. Podczas walk na Górze Świętej Anny było tam dwunastu gilowickich powstańców.

Plebiscyt śląski odbył się 20 marca 1921 roku. Gilowice tworzyły wtedy odrębny okręg głosowania. Do głosowania uprawnionych było 219 mieszkańców wioski. Do głosowania stawiło się 217 osob. Za przynależnością do Polski opowiedziało się 201 osób a 16 opowiedziało się za Niemcami.

Naczelnikiem Gminy w tamtych czasach był Paweł Dyjas, a jego biuro prowadził pochodzący z Miedźnej Maksymilian Gruszka, który był sekretarzem. Tomasz Niesyto, rozjemca z Woli, rozpatrywał bardzo częste w okresie międzywojennym spory rodzinne i sąsiedzkie. Najbliższy posterunek policji znajdował się wtedy w Miedźnej. W Górze natomiast znajdował się Urząd Stanu Cywilnego. Dzieci chodziły do szkoły we Frydku, a kościół parafialny znajdował się w Miedźnej. W Gilowicach znajdowały się wtedy dwa Male sklepy, a ich właścicielami byli: Augustyn Lukasek, który oferował towary kolonialne i artykuły takie jak: sól, nafta, cukier, mydło; Ludwik Sitko sprzedawał wyroby tytoniowe.

Po południu 2 września 1939 roku do Gilowic wkroczyło niemieckie wojsko. W okresie okupacji Gilowice i Frydek były jedną gminą. Większość mieszkańców Gilowic wpisano do III grupy narodowości niemieckiej, czyli tak zwanej Volkslisty, co między innymi zobowiązywało do służby w Wehrmachcie. W związku z tym około pięćdziesięciu mieszkańców wsi zostało zaciągniętych do niemieckiego wojska. Uczestniczyli oni, w walkach na frontach zachodnich i wschodnich. Wielu z nich nie powróciła już nigdy do domu. Radzieccy żołnierze z 28 korpusu Armijnego generała Michała Ozimina wkroczyli do Gilowic 28 stycznia 1945 roku, tuż po zajęciu Oświęcimia i tamtejszego obozu koncentracyjnego.

źródło: "Nasze strony" Zygmunt Orlik - Bydgoszcz 1996